Düzeltme (Şapka) İşareti ( ^ ) ve Şapka İşaretinin Kullanıldığı Yerler

Şapka İşareti nedir, Şapka İşareti nerelerde kullanılır, Şapka İşaretinin kullanıldığı yerler, Şapka İşaretinin kullanımı, Şapka İşaretinin kullanımına ait örnekler

Düzeltme (Şapka) İşaretinin kullanılacağı yerler aşağıda gösterilmiştir:

1. Yazılışları bir, anlamları ve okunuşları ayrı olan kelimeleri ayırt etmek için, okunuşları uzun olan ünlülerin üzerine konur:

  • adem (yokluk), âdem (insan);
  • adet (sayı), âdet (gelenek, alışkanlık);
  • alem (bayrak), âlem (dünya, evren);
  • alim (her şeyi bilen), âlim (bilgin);
  • aşık (eklem kemiği), âşık (vurgun, tutkun);
  • hakim (hikmet sahibi), hâkim (yargıç);
  • hal (pazar yeri), hâl (durum, vaziyet);
  • hala (babanın kız kardeşi), hâlâ (henüz);
  • şura (şu yer), şûra (danışma kurulu).

UYARI : Katil (< katl = öldürme) ve kadir (< kadr = değer) kelimeleriyle karışma olasılığı olduğu hâlde katil (ka:til = öldüren) ve kadir (< ka:dir = güçlü) kelimelerinin düzeltme işareti konmadan yazılması yaygınlaşmıştır.

2. Arapça ve Farsçadan dilimize giren birtakım kelime ve eklerle özel adlarda bulunan ince g, k ünsüzlerinden sonra gelen a ve u ünlüleri üzerine konur:

  • dergâh,
  • gâvur,
  • ordugâh,
  • tezgâh,
  • yadigâr,
  • Nigâr;
  • dükkân,
  • hikâye,
  • kâfir,
  • kâğıt,
  • Hakkâri,
  • Kâzım,
  • mahkûm,
  • mekân,
  • mezkûr,
  • sükûn,
  • sükût …

Kişi ve yer adlarında ince l ünsüzünden sonra gelen a ve u ünlüleri de düzeltme işareti ile yazılır:

  • Halûk,
  • Lâle,
  • Nalân;
  • Balâ,
  • Elâzığ,
  • İslâhiye,
  • Lâdik,
  • Lâpseki.

3. Nispet i’sinin belirtme durumu ve iyelik ekiyle karışmasını önlemek için kullanılır.

  • (Türk) askeri ve askerî (okul),
  • (İslam) dini ve dinî (bilgiler),
  • (fizik) ilmi ve ilmî (tartışmalar),
  • (Atatürk’ün) resmi ve resmî (kuruluşlar)

gibi anlamları farklı kelimelerin karıştırılması da önlenmiş olur.

Nispet i’si alan kelimelere Türkçe ekler getirildiğinde düzeltme işareti olduğu gibi kalır:

  • millîleştirmek,
  • millîlik,
  • resmîleştirmek,
  • resmîlik.

Kaynak: Türk Dil Kurumu

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.